Γεώργιος Ν. Χατζιδάκις της Αμαλίας Δάκα

Γεώργιος Ν. Χατζιδάκις

Βιογραφία

Ο Γεώργιος Ν. Χατζιδάκις (γιος του γνωστού Ιωάννου Χατζιδάκι) , ήταν Έλληνας γλωσσολόγος που γεννήθηκε στο Μυρθιό της Κρήτης το 1848 , έχοντας οθωμανική υπηκοότητα εφόσον η Κρήτη δεν είχε προσεταιριστεί ακόμα στην υπόλοιπη Ελλάδα . Θεωρείται ο πατέρας και ο θεμελιωτής της ελληνικής γλώσσας , καθώς είναι θαυμαστός από όλους διότι αποτελεί ιδρυτή της γλωσσικής επιστήμης στην Ελλάδα και κάθε γλωσσική έρευνα ξεκινά από τη δική του προσφορά . Άνθρωπος που αγωνίστηκε , όχι μόνο με την γραφίδα αλλά και με το όπλο , καθώς ως εθελοντής πολέμησε σε ηλικία 18 ετών στην Κρητική Επανάσταση. Πέθανε στην Αθήνα το 1941 , σε ηλικία 92 ετών , αφήνοντας πίσω του ένα τεράστιο έργο , που πρόσφερε το μέγιστο στον ελληνικό λαό και πολιτισμό .

 

Επίθετο

Εντύπωση μας κάνει το επίθετο του λόγω της ιδιαίτερης ιδιορρυθμίας του . Η ιστορία του ονόματος αυτού ξεκινά από έναν σχολάρχη του Ρεθύμνου ,  στον οποίο δεν άρεσε το όνομα «Χατζή Χαρκιάς»  , και έτσι έδωσε το όνομα « Χατζιδάκις » στον πρωτότοκο γιο , κάτι που υιοθέτησε όλη η οικογένεια .

Σπουδές

Τα πρώτα γράμματα που έλαβε , ήταν στο μικρό σχολείο της πατρίδας του . Όμως , το 1869 ως μετανάστης στην Αθήνα , λόγω της επανάστασης , φοιτεί στο ιδιωτικό σχολειό Μανούσου και έπειτα στο Β? Γυμνάσιο Αθηνών , όπου δέχτηκε μεγάλη επιρροή από τους καθηγητές του και άρχισε  να αντιλαμβάνεται την κλίση του για την  γλωσσολογία . Εισάγεται στη φιλοσοφική σχολή του Εθνικού πανεπιστήμιου Αθηνών (1873) . Στη συνέχεια , μέσω υποτροφίας σπουδάζει για τέσσερα χρόνια στα πανεπιστήμια της Λειψίας , του Βερολίνου και της Ιένας (1877-1880) , μαθαίνοντας την γερμανική και την γαλλική γλωσσά.

Θέσεις Εργασίας

Με το πέρας των σπουδών του , καθιερώθηκε ως ειδικός γλωσσολόγος , έτσι μέσω της διατριβής του με τίτλο « Συμβολή εις την ιστορίαν της ελληνικής γλώσσας » αναγορεύτηκε ως διδάκτωρ (1881) . Την άνοιξη του ιδίου χρόνου , διδάσκει στο Δ? Γυμνάσιο Αθηνών . Στην συνέχεια , ορίζεται ως έκτακτος καθηγητής στο πανεπιστήμιο Αθηνών (1885) και ως τακτικός καθηγητής της γλωσσολογίας και της ινδικής φιλολογίας , εισάγοντας έτσι την γλωσσική επιστήμη στην Ελλάδα . Πρόεδρος της ακαδημίας Αθηνών και πρύτανης του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης , μέλος διαφόρων ξένων Ακαδημιών ακολούθως , τιμήθηκε κατά την πορεία της ζωής του με τις μεγαλύτερες τιμές και παράσημα .

Δημοσιεύσεις

Συνολικά , Ο Γεώργιος Χατζιδάκις δημοσίευσε 650 λογοτεχνικές μελέτες είτε σε ξένα είτε σε ελληνικά επιστημονικά περιοδικά . Τα ελληνικά περιοδικά που έκανε τις περισσότερες δημοσιεύσεις ήταν η «Εστίαν » , η « Εβδομάδαν» και ο « Παρνασσός» Το πρώτο του δημοσίευμα ήταν ένα χρόνο μετά την επιστροφή του από τις μεταπτυχιακές του σπουδές με τίτλο « Περί των εις-ους των Συνηρημένων της Β? Κλίσεως και των εις-ος Ουδετέρων Ονομάτων της Γ? κλίσεως εν τη Νέα Γλωσσά» , γραμμένο σε αρχαιζουσα γλωσσά , που καταλάμβανε 15 σελίδες έκταση που μόνο από εξαιρετικές επιστημονικές συμβολές είναι γνωστή και κυρίως από κλάδους θετικών επιστήμων .  Βεβαία , το έργο που τον καθιέρωσε ήταν η « Εισαγωγή στην Νεοελληνική Γραμματική » . Η θεματολογία του στα βιβλία τα όποια έγραψε αλλά και στις δημοσιεύσεις του , αφορά την ελληνική γλωσσά ( στη φωνητική , τη μορφολογία , τη σύνταξη , την παράγωγη , την ετυμολογία , τον τονισμό και την γενική της ιστορία . )

 

Απόψεις

Ως άνθρωπος των γραμμάτων αφιέρωσε την ζωή του στην έρευνα της νεοελληνικής δημοτικής γλώσσας . Ήταν αντίθετος στο δημοτικιστικό κίνημα , διότι η δημοτική των χρονών του δεν κάλυπτε τις ανάγκες του επιστημονικού γραπτού λόγου . Πίστευε ότι η ερευνά της ελληνικής θα πρέπει να στηρίζεται ση διπλή παράδοση της γλώσσας μας , προφορική και γραπτή . Αυτό το έφερε σε αντίθεση με την τότε θεωρία του Ψυχάρη , ο όποιος υποστήριζε πως η σπουδή της νεοελληνικής γλώσσας έπρεπε να στηρίζεται εξ ολοκλήρου στη γραπτή παράδοση και συγκεκριμένα στα μεσαιωνικά κείμενα .

Όσον αφορά , το γλωσσικό πρόβλημα οι απόψεις του δεν ήταν απολύτως ξεκάθαρες , γιατί και διάφοροι άλλοι επιστήμονες τις εποχής του αντιτάθηκαν , όπως ο Βενιζέλος .

Ο Γεώργιος Χατζιδάκις παίρνει θέση επίσης στο θέμα της Μακεδονίας , ερχόμενος σε αντίθεση με τη θεωρία της προέλευσης μακεδονικής διαλέκτου  , όπου υποστηριζόταν ότι ηαν αυτοτελής ινδοευρωπαϊκή και όχι ελληνική . Εκείνος , απέδειξε πως μέσω φωνητικών νομών εξελίχθητε ως γνησία ελληνική , κάτι που ενισχύθηκε με τα αρχαία ευρήματα στη Βεργίνα .

 

 

 

 

Θεωρήματα

Ο θαυμαστός , αυτός άνθρωπος ήταν ιδρυτής της γλωσσικής επιστήμης στην Ελλάδα , καθώς κάθε γλωσσική έρευνα ξεκινά από τη δική του προσφορά .

Επιστρέφοντας από της σπουδές του στην Ελλάδα , την τελευταία δεκαετία του 19ου αιώνα , γινόταν θέμα για την αιολοδωρικη θεωρία όπου η νεοελληνική γλωσσά ανάγεται στην αρχαία ελληνική και συγκεκριμένα στην αιολική και την δωρική διαλεκτό , απ?όπου παίρνει και την ονομασία της . Ο Χατζιδάκις , καταλύει αυτή την θεωρία και αποκαθιστά το αληθινό πρόσωπο της γλώσσας και τις ρίζες καταγωγής της .Υποστήριξε πως η δημοτική γλωσσά προέρχεται από τη συνεχή προφορική παράδοση , μια φυσική συνέχεα της μεσαιωνικής και την αβίαστη εξέλιξη της Αλεξανδρινής κοινής . Ανακάλυψε έτσι δεσμούς μεταξύ αρχαίας και νέας γλώσσας μέσα από τη φυσική εξέλιξη της γλώσσας μας . Η θεμελίωση αυτή αποτελεί  το κύριο επίτευγμα του στη γλωσσολογία.

Άλλες μελέτες τις οποίες έκανε , είναι ορατά παραδείγματα που φανερώνουν τη εκπληκτική του γνώση στον χώρο των νεοελληνικών διαλεκτών και ιδιωμάτων . Με εξονυχιστικό έλεγχο των διδαγμάτων της αιολοδωρικής θεωρίας , συζητά της επιβιώσεις των αιωλοδωρικων , των προελληνικών και των ινδοευρωπαϊκών ακόμα στοιχείων , όπως και την επίδραση των ξένων γλωσσών στη διαμόρφωση της Νέας Ελληνικής .

Οι λανθασμένες του θέσεις οφείλονται είτε στην έκταση του έργου του , είτε στην ελλιπή – ατελή πληροφόρηση και τέλος , στην αυτοπεποίθηση του για το αλάθητο .

Έργα

Ο Γεώργιος Χατζιδάκις ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την  συγγραφική δραστηριότητα . Αρχικά ξανατύπωσε τις σπουδαιότερης εργασίες του σε δυο βιβλία , με τίτλο «Μεσαιωνικά» και « Ελληνικά» , μαζί με τις σπουδαιότερες ενότητες και το [πρώιμο έργο του . Στην συνεχεία εκδίδει την «Εισαγωγή στην Ελληνική Γραμματική (1892) , που θεωρείται θεμελιακό έργο και από τους ξένους , εξαιτίας της γλώσσας η όποια χρησιμοποιείται . Καθώς δίδασκε στο Πανεπιστήμιο , δημιουργεί ένα τρίτομο έργο με τίτλο « Ακαδημαϊκά Αναγνώσματα » , που χρησιμοποιήθηκε για τα πανεπιστημιακά μαθήματα .

Ακολούθως , μετέφρασε , με προσαρμογή στα ελληνικά γλωσσικά δεδομένα , (1908) , τα « Αναγνώσματα περί των γενικών αρχών της συγκριτικής γλώσσας»  των Whitney ? Jolly .

 

 Ιδρύματα

Ο Χατζιδάκις , αφού συμμετείχε ο ίδιος σε διάφορα επιστημονικά σωμάτια , αποτέλεσε εμπνευστή πολλών άλλων επιστημονικών εταιρειών , κάτι που βοήθησε ιδιαίτερα την άνθιση της ελληνικής γλώσσας . Παραδείγματος χάρη , μέσω του «Αρχείου του Ιστορικού Λεξικού της Ελληνικής Γλώσσης» άρχει να τυπώνεται το Ιστορικόν Λεξικό τη Νέας Ελληνικής της Ακαδημίας . Ιδρύει σε συνεργασία με τον Κ . Κοντού , τον Σπ. Βάση και τον Πέτρο Παπαγεωργίου , την «Επιστημονική Εταιρεία Αθηνών» (1888) . Επιπρόσθετα , αποτελεί ιδρυτή του συλλόγου «Κοραή» με στόχο τη συλλογή γλωσσικής ύλης .

 

Ελευθέριος Βενιζέλος ? Διονύσιος Σολωμός

Ο Ε. Βενιζέλος , που καταγόταν επίσης από την Κρήτη , όπως και ο Γ. Χατζιδάκις , τον εκτιμούσε βαθύτατα κάτι που προκύπτει από την ανάλυση του λόγου του για μια από τις μεγαλύτερες μορφές του ελληνισμού , στις 29 Φεβρουαρίου 1929 .

Αρχικώς , στον λόγο του στις 29 Φεβρουαρίου του 1929 στην Αίθουσα της Ακαδημίας Αθηνών , τον προσφωνεί ως «Σεβαστέ Διδάσκαλε» και «Πολύτιμε φιλέ» κάτι που μας δείχνει την ιδιαίτερη συμπάθεια που έτρεφε τον σεβασμό και τιμή , θεωρώντας τον άξιο για όλα τα επιτεύγματα του .  Στη συνεχεία , χαρακτηρίζει το έργο του ως «μέγα» και την διδακτική του δράση «εξαίρετη» , τονίζοντας την αξία της μελέτης του και επιβραβεύοντας τον . Παράλληλα , λέγοντας «ο βιος σου ?λαμπρό παράδειγμα» θεώρει τον Γ. Χατζιδάκι πρότυπο μίμησης και όχι μόνο ως επιστήμονα καθώς ήταν «πατριώτης θερμουργός ?όχι μόνο δια της γραφίδας αλλά και δια του όπλου». Σκιαγραφείται ως «πατριωτική ψυχή» αφού πολέμησε στην Κρητική επανάσταση , και έγινε έτσι πρότυπο του ελληνισμού και ηθικής αντιστάσεως , με μη υποδουλωμένο πνεύμα , καθώς η ιδία του η μόρφωση του χάριζε κουράγιο .

Όσον αφορά τον Δ. Σολωμό , επηρεάστηκε ιδιαίτερα από το λεγόμενο του « Μήγαρις πως έχω άλλο τι στο νου μου , παρέξ ελευθερία και γλωσσά » . Φυσικά , αυτό αποτέλεσε στόχο , που τελικά κατάφερε να γίνει τρόπο ζωής , κάνοντας τον Γεώργιο Χατζιδάκι ασυμβίβαστο αγωνιστή της γραφίδας και του όπλου .

Πρόσφορα για λαό και έθνος

Όπως γνωρίζουμε , χαρακτηριστικό συστατικό της εθνικής ταυτότητας ενός λάου είναι η γλωσσά , εκείνος λοιπόν ως ερευνητής των διαφόρων ανεξερεύνητων πτυχών και πλευρών τη γλώσσας μας θεμελίωσε τον νεοελληνικό λόγο . Χάρισε έτσι στον τόπο  γλωσσική αυτογνωσία και γνώση της καταγωγής λογω τη δομής της εθνικής γλώσσας . Πλέον , με τον Γ. Χατζιδάκι , οι πλάνες και οι διαστρεβλώσεις θεμελιώνονται επιστημονικά με την μεγαλοφυΐα του , εφόσον εκείνος εισήγαγε πρώτος την γλωσσική επιστήμη .  ?Έτσι , έναντι στην σύγχυση της τότε εποχής για το κάθε τι νεοελληνικό , αποκαθιστά τη φυσιογνωμία , τη ταυτότητα , τη προέλευση και τα ιστορικά δικαιώματα της νεοελληνικής γλώσσας . Ιδρύοντας , επιπρόσθετα τη «Σχολή του Γ. Χατζιδάκι » , αποτέλεσε έμπρακτη εφαρμογή στην έρευνα της γλώσσας της θεωρητικής και  της μυθολογικής αρχής αυτού . Έχοντας παράλληλα , μεγάλο ενδιαφέρον για την νεοελληνική γλώσσα , αποκλειόταν πλέον για τους έλληνες απαραίτητο σκέλος για τη βαθύτατη έρευνα της αρχαίας και της μεσαιωνικής ελληνικής . Με αυτό τον τρόπο , προσφερόταν στους γλωσσολόγους η ευκαιρία της έρευνας της γλώσσας με αδιάκοπη γραπτή και προφορική παράδοση .

Κρητική επανάσταση

Ο Γ. Χατζιδάκις ως εθελοντής , πολέμησε τους Τούρκους στον νέο ξεσηκωμό του νησιού το 1887 , και έφτασε να κατηγορηθεί ως «ανθενωτικός»  και αρνητής της παράδοσης , καθώς υποστήριζε , εκείνη την περίοδο , ότι η πρόσφορα της σημερινής γλώσσας διαφέρει από της αρχαίας άρα η φωνολογική δομή της ελληνικής γλώσσας και ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως απόδειξη για την ελληνικότητα των Ελλήνων . Εφόσον , αυτή η θέση είναι διάφορη από την υπέρμαχο παράδοση και τη συνέχεια του ελληνισμού .

Αξιοσημείωτο είναι , το παρακάτω περιστατικό : Ο αρχηγός του γερμανικού στόλου , ο όποιος έκπληκτος άκουσε το Γεώργιο Χατζιδάκι , γέροντα πλέον με την παραδοσιακή κρητική στολή , να του απευθύνει το λόγο λέγοντας του , σε άπταιστα γερμανικά , ότι θεώρει ντροπή το γερμανικό έθνος να φέρεται με αυτόν τον τρόπο απέναντι στον κρητικό λαό που διεκδικεί την ελευθερία του , με αποτέλεσμα να αποσύρει τον γερμανικό στόλο .

 

« Ιστορικόν » Λεξικό

Ο σκοπός της δημιουργίας αυτού του λεξικού , ήταν η κάλυψη όλων των απαιτήσεων της γλωσσικής επιστήμης που παλαιοτέρα είτε τα γενικά είτε τα ιδιωματικά δεν περιλάμβαναν . Ονομαζόταν «Ιστορικόν» , διότι περιείχε την ιστορία των λέξεων με τις φωνητικές αλλοιώσεις , και στην συνεχεία τις συντακτικές και τις σημασιολογικές μεταβολές .

Φυσικά . αποτέλεσε θησαυρό για αρχαία , μεσαιωνική και νέα γλωσσά . Αξιοσημείωτος είναι ο αγώνας του Βενιζέλου , χάρη στον όποιο ψηφίστηκε νομός για την εξασφάλιση της οικονομικής στήριξης του έργου .

Η γνώμη μου

Ακούγοντας την φράση « Η γλώσσα είναι δύναμη του πολιτισμού» , κατανοούμε το μεγαλείο της προσφοράς αυτού του ανθρώπου . Ο Γεώργιος Χατζιδάκις αποτέλεσε έναν ένδοξο άνθρωπο του ελληνικού έθνους καθώς χάρη σε αυτόν αποκαταστήθηκε η ίδια μας η γλώσσα . Προφανές είναι , ότι ο καθένας μας αναγνωρίζει το έργο του , συμπεριλαμβανόμενου το ποσό της ζωής του που αφιέρωσε όχι μόνο στη γλωσσική επιστήμη αλλά και στον αγώνα για την πατρίδα . Τελειώνοντας , μέσω αυτής της ερευνητικής εργασίας , παρατηρώ πως ο Γ. Χατζιδάκις αποτελεί για μένα φωτεινό οδηγό , καθώς θα ήθελα και εγώ η ιδία να ασχοληθώ με τον κλάδο της γλωσσολογίας .

 

 

 

 

Βιβλιογραφία

Βιβλίο Λογοτεχνίας Α? Λυκείου ( Εισαγωγή )

Εγκυκλοπαίδεια «Δομή» , Γεωργιος Χατζιδάκις , τόμος 12 .

Ιστοσελίδα Γ. Μπαμπινιώτη ,  « Γεώργιος Ν . Χατζιδάκις η συμβολή του στην αποκατάσταση της γλωσσικής μας ταυτότητας και στην επιστημονική σπουδή της ελληνικής γλώσσας » ( http://www.babiniotis.gr )

Νέα Μεγάλη Σχολική Εγκυκλοπαίδεια  , τόμος 15 .

Νέοτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν  « Ηλίου » , τόμος 18 .

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%93%CE%B5%CF%8E%CF%81%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CF%82_%CE%A7%CE%B1%CF%84%CE%B6%CE%B9%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B9%CF%82

http://www.istorikathemata.com/2011/11/blog-post_18.html

http://nikosvasilakos.gr/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CF%82%20%CE%92%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BB%CE%AC%CE%BA%CE%BF%CF%82%3A%20%CE%93.%20%CE%9D.%20%CE%A7%CE%B1%CF%84%CE%B6%CE%B9%CE%B4%CE%AC%CE%BA%CE%B9%CF%82%20%CE%BF%20%CF%80%CE%B1%CF%84%CE%AD%CF%81%CE%B1%CF%82%20%CF%84%CE%B7%CF%82%20%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82%20%CE%B3%CE%BB%CF%89%CF%83%CF%83%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AF%CE%B1%CF%82

 

 

Δημοσιεύθηκε στην Χωρίς κατηγορία. Αποθηκεύστε τον μόνιμο σύνδεσμο.